Rijd je een tunnel in en valt je DAB+ radio na een paar seconden stil, terwijl je op FM gewoon door blijft luisteren? Dat komt door een verschil in hoe beide systemen met een zwakker signaal omgaan. FM wordt geleidelijk slechter en gaat over in geruis, maar blijft hoorbaar. DAB+ heeft geen tussenweg: zodra er te veel fouten in de datastroom zitten, kapt de ontvanger er in één keer mee. Dat effect heet de digital cliff, en het is meteen de belangrijkste verklaring.
Analoog zakt af, digitaal valt om
Bij FM luister je rechtstreeks naar een golf waarvan de frequentie meebeweegt met het geluid. Wordt die golf zwakker, dan hoor je ruis over de muziek heen, maar de informatie zelf blijft grotendeels intact. Je oor is bovendien behoorlijk goed in het uitfilteren van dat geruis.
DAB+ verstuurt geen geluidsgolf maar een reeks nullen en enen, met een flinke laag foutcorrectie eromheen. Zolang de ontvanger genoeg bits binnenkrijgt om die correctie te laten werken, is het geluid perfect schoon, zonder enige ruis. Kom je onder de drempel, dan kan de decoder de fouten niet meer herstellen en is er niets tussenin: eerst hoor je een kort blubberend of klokkend geluid, dan stilte. Vandaar dat DAB+ in de praktijk of glashelder klinkt of helemaal niet.
Wat een tunnel met een radiosignaal doet
Een tunnel is in feite een betonnen buis die radiogolven grotendeels buitensluit. Wat er binnenkomt, komt via de ingang naar binnen en dooft snel uit naarmate je verder rijdt. Daar komt weerkaatsing bij: golven kaatsen tegen de wanden en bereiken je antenne meerdere keren, net iets na elkaar. Voor FM levert dat hooguit vervorming op, voor een digitaal signaal zorgt het voor extra fouten bovenop een toch al zwak signaal.
Dat FM in veel tunnels wel doorloopt, is bovendien geen toeval. In de langere Nederlandse tunnels hangt apparatuur die radiosignalen opnieuw uitzendt, oorspronkelijk aangelegd zodat de verkeerscentrale via de radio waarschuwingen kan omroepen. Die installaties waren jarenlang alleen op FM ingericht. Bij nieuwere en gerenoveerde tunnels wordt DAB+ er steeds vaker bij gezet, maar dat is nog lang niet overal gebeurd.
De vertraging maakt het extra opvallend
DAB+ heeft een buffer nodig om het signaal te decoderen. Daardoor loopt digitale radio zo'n twee tot vijf seconden achter op de FM-uitzending van dezelfde zender. Die buffer verklaart waarom het geluid niet meteen wegvalt zodra je de tunnel in rijdt, maar pas een paar tellen later. En als je er weer uit komt, duurt het opnieuw een paar seconden voordat de ontvanger het signaal heeft teruggevonden en de buffer gevuld is. Bij een korte tunnel voelt dat als een onnodig lange onderbreking.
Wat je er in de auto aan kunt doen
Zet de koppeling met FM aan
De meeste autoradio's kennen een functie die in het menu DAB-FM linking, service following of gewoon DAB-FM heet. Staat die aan, dan schakelt de radio automatisch over naar dezelfde zender op FM zodra het digitale signaal wegvalt, en weer terug wanneer DAB+ beschikbaar is. Je hoort dan hooguit een korte hapering in plaats van complete stilte. Bij veel auto's staat deze optie standaard uit.
Controleer je antenne
Werkt DAB+ ook buiten tunnels matig, dan zit het probleem vaker in de antenne dan in het bereik van de zender. Een DAB+ adapter met een goedkope raamantenne op de voorruit haalt maar een fractie van wat een dakantenne binnenkrijgt. Zeker in gebieden waar het signaal al zwak is, maakt dat het verschil tussen doorspelen en uitvallen.
Kies bewust je bron voor de rit
Rijd je een traject met veel tunnels, dan is FM of een offline afspeellijst simpelweg praktischer. Internetradio via je telefoon is geen oplossing, want het mobiele netwerk heeft in tunnels precies hetzelfde probleem, met daarbij nog de kans dat je bundel leegloopt.
Waarom er toch voor DAB+ gekozen is
Ondanks dit nadeel biedt DAB+ een aantal dingen die FM niet kan. Op één frequentieblok passen tien tot vijftien zenders, waar op FM elke zender een eigen frequentie nodig heeft. Je hoeft tijdens een lange rit niet meer bij te stemmen, want dezelfde zender houdt in het hele land hetzelfde kanaal. En zolang je binnen bereik zit, is het geluid volledig ruisvrij, ook in een gebied waar FM al lang begonnen was met sissen.
Het wegvallen in tunnels is daarmee vooral een kwestie van infrastructuur die nog aan het inhalen is. Wie regelmatig dezelfde tunnels doorrijdt, merkt dat sommige inmiddels wél DAB+ doorgeven, terwijl andere nog stil blijven. Zet die FM-koppeling aan en je hebt er in de tussentijd nauwelijks nog last van.
